2-4-4-4- اسکولیوز:42
2-5- کمردرد:43
2-5-1- علل کمردرد:43
2-5-2- کمردردهای مکانیکی:43
2-5-2-1- کمردرد وضعیتی:44
2-5-2-2- کمردرد با اختلال عملکردی:44
علل کمردرد با اختلال عملکرد:44
2-5-2-3- سندروم بهم ریختگی:45
2-6- درمان:45
2-6-1- فواید آب درمانی برای بیماران با مشکلات ستون مهره ها:45
2-6-2- مراحل برنامه ی آب درمانی:46
2-6-2-1- فاز اولیه ی توانبخشی:46
2-6-2-2- فاز میانی:47
2-6-2-3- فاز پیشرفته ی تمرین:47
2-6-2-4- مرحله ی نهایی:48
2-6-3- مراحل برنامه ی آب درمانی برای ستون فقرات و کمردرد:48
2-6-3-1- فاز حاد (کوتاه مدت):48
2-6-3-2- حساسیت زدایی نسبت به حرکت در برنامه های آب درمانی:49
2-6-4- خواص مفید تمرین در آب عمیق:49
2-7- مراحل یک جلسه ی تمرین آب درمانی:52
2-7- مروری بر پیشینه ی تحقیق:53
فصل سوم روش تحقیق
3-1- روش تحقیق :59
3-2- معیارهای پذیرش نمونه :59
3-3- جامعه آماری :60
3- 4- نمونه آماری و نحوه ی نمونه گیری :60
3- 5- متغیرها :60
3-6-3- مدت کمر درد :61
3-6-4- محل درد:61
3-6-5- درد :62
3-6-5-1- شدت درد:62
3-6-5-2- درد در وضعیت های مختلف :62
3-6-6- انعطاف پذیری ستون فقرات کمری :63
3-6-8- کوتاهی عضلات اندام تحتانی:64
3-6-8-1- کوتاهی عضلات همسترینگ :65
3-7-8-2- کوتاهی عضلات ایلیوپسواس و رکتوس فموریس :66
3-7- روش گردآوری اطلاعات :67
3-8- ابزار اندازه گیری اطلاعات:67
3-9- تعیین اعتبارو روایی ابزار گردآوری داده ها:68
3-10- روش کار :68
3-11- روش های آماری و تجزیه و تحلیل داده ها :70
3-12- ملاحظات اخلاقی :70
فصل چهارم تجریه و تحلیل داده ها
1-آمار توصیفی و آمار استنباطی:72
-2-5ویژگیهای فردی آزمودنی ها:73
4-3-آزمون فرضیات:75
فصل پنجم بحث و نتیجه گیری
5- 1- نتایج تحقیق:94
فرضیه ها:95
5-2-1- تأثیر برنامه آب درمانی بر روی انعطاف پذیری ستون فقرات95
5-2-2- تأثیر برنامه آب درمانی بر روی انعطاف پذیری عضله ایلیوپسواس96
5-2-3- تأثیر برنامه آب درمانی بر روی انعطاف پذیری عضله همسترینگ97
5-2-4- تأثیر برنامه آب درمانی بر روی درد97
5-3- نتیجه گیری:98
5-4- پیشنهادات:99
5-4-1 پیشنهادات برخاسته از تحقیق:99
5-4-2- پیشنهاد برای سایر محققین:99
پیوست ها101
منابع و مأخذ104
منابع و مآخذ:105
منابع لاتین:107
Islamic Azad University110

فصل اول
کلیات تحقیق

.
.
1-1 مقدمه
زندگی ماشینی و صنعتی امروزی، انسانها را از انجام فعالیتهای روزمره زندگی و حرکات مناسب که ضروریات ادامه ی حیات هستند باز داشته است. اتومبیل ها، آسانسورها و سایر وسایل خودکار وظایفی را که زمانی عضلات انسانها آنها را انجام می داده بعهده گرفته اند.
فقدان حرکت، زندگی ماشینی و یکجانشینی همه و همه حاکی از دورنمای نگران کننده برای انسان معاصر است. بطور کلی آمارها نشان می دهد که 40% از کسانی که به بیمارستانها و پزشکان مراجعه می کنند در نتیجهی کمبود وقت دچار اختلالات جسمانی هستند. امروزه ضایعات و بیماری های استخوانی، عضلانی ، با توجه به تغییرات خاصی که در نحوه ی شرایط زندگی انسان شهری بوجود آمده است، یکی از مشکلات اساسی انسان مدرن را تشکیل می دهند. این ضایعات علاوه بر اختلالات عدیده ای که در زندگی فرد ایجاد می کنند منجر به آسیب جدی ادارات، مؤسسات، کارخانجات و … و ضایع شدن ساعت کار فراوان در این مراکز می شود.
یکی از شایع ترین آسیب هایی که سالانه بسیاری از مردم سراسر جهان به آن مبتلا می شوند کمردرد است. گفته می شود که بیش از 80 درصد مردم کشورهای غربی حداقل یکبار درطول عمر خود به کمردرد مبتلا می شوند (اسونسون 1998- وادل جی 1987).
وحتی بعضی از درمان های صورت گرفته و مراقبت های انجام گرفته نیز میزان برگشت پذیری آن در حدود 60 تا 80 درصد ذکر شده است. شیوع گسترده کمردرد، کاهش عملکرد و درد آن مشکلی در سلامت عمومی است.
تأثیر کمردرد در کاهش فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی در جوامع مختلف سبب تحمیل هزینه های زیادی بر اقتصاد آنها شده است. علاوه بر هزینه های اقتصادی، عوارض شخصی مثل درد، افسردگی و محدودیتهایی در شیوه ی زندگی و همین طورهزینه های اجتماعی نیز صرف این امر می شود. واین در حالی است که کمردرد بارزترین دلیل برای نبود فعالیت بدنی در میان افراد زیر 45 سال است (پوستاور، 1994).
1-2 بیان مسئله
کمردرد هزینه های زیادی را در بردارد و در تجارت و صنعت، ناتوانی ناشی از آن بالاترین میزان پرداخت خسارت های شغلی را به خود اختصاص داده است. این بیماری پس از بیماری های تنفسی رتبه ی دوم را از نظر مرخصی های اجباری شغلی ناشی از بیماری داشته است. به نظر می رسد آسیب های کمردرد دشواریهایی از نظر درمان و برگشت به حالت اولیه داشته است.
بسیاری از اوقات ما صرف مراقبت و درمان مشکلات کمردرد شده و از دست می رود. درد و هزینه های کمردرد سرسام آور و اساساً غیرضروری هستند؛ اگرچه در درمان کمردرد یک راه حل آسان یافت نمی شود اما روش مناسب و کم هزینه و درمانی که بتواند به توانایی فرد بیانجامد مهم است (افشین جاه، 1380). در سده ی اخیر دانش بشر در مورد کمردرد پیشرفت زیادی کرده است و تئوری های متعددی برای درمان کمردرد پیشنهاد شده است که هر کدام داعیه ی درمان و پیشگیری از کمردرد را داشته اند (عرب، 1379). توانبخشی بیماری های مبتلا به کمردرد از سالها پیش بصورت درمان های فعال1 و غیرفعال2 مطرح بوده است. این درمانها شامل لیزردرمانی، ماساژ درمانی، طب سوزنی3، آب درمانی4، درمانهای التراسوند5، کشش6 و TENS7 می باشد (آریوشی، 1991).
معالجه و مداوای با آب موضوعی نیست که صرفاً در روزگار کنونی مورد توجه قرار گرفته باشد، بلکه در تمام نقاط جهان آب درمانی بصورت یک تکنیک توانبخشی در میان درمانگران مطرح بوده است (افشین جاه، 1380). کسانی که به کمردرد مبتلا می شوند در شرایط حاد ناچار به استراحت شده و این کار آنها را به سمت آتروفی عضلات شکمی و پشتی و تنه می کشاند. عضلات شکمی و نواحی مهره ای و عضلات خارجی- خاصره ای در ایجاد راستای صحیح ستون مهره ها دخیل هستند (اثباتی، 1384). لگن نیز نقش مهمی در نگهداشتن راستای ستون فقرات در وضعیت ایستاده دارد. تمایل یا انحراف لگن8 تأثیر زیادی در فعالیت عضلات، بوسیله ی تحمل بار اضافی وزن بدن روی ستون مهره ها دارد واز آنجا که عضلات شکمی ضعیف و عضلات لگن بعد از استراحت طولانی مدت نمی توانند قوس طبیعی بدن را نگهدارند، در نتیجه باعث بدتر شدن وضعیت کمردرد خواهند شد (لی، 2002).
ما فقط در صورتی می توانیم وزن خود را در کنترل خود قرار دهیم که در داخل آب قرار بگیریم (بیکر و همکاران، 2003). بنابراین تمرینات آب درمانی می تواند برای پیشرفت بهبودی و بازگشت یا حفظ عملکرد طبیعی بیماران با ناراحتی های اسکلتی- عضلانی که تحمل وزن در خشکی برایشان مشکل است، درمان مفید و مؤثری باشد (مانیش و همکاران، 1994).
آب درمانی از اوایل قرن بیستم مورد توجه قرار گرفته است و روز به روز طرفداران بیشتری می یابد. براساس این نوع معالجه بدن هنگام غوطه ور شدن در آب فرصت های درمان بی نظیری را فراهم می کند که در تمرینات خشکی امکان آن وجود ندارد. چون در این حالت فشارهای اضافی روی ستون فقرات به آسانی کنترل می شود (آریوشی، 1991). همچنین مقاومت ناشی از اصطکاک آب بعنوان یک روش درمانی برای تقویت عضلات بکار می رود.
طبق گزارش انجمن جراحی کیورتیسو ژاپن بیشتر از 90 درصد بیماران بعد از شش ماه شرکت دربرنامه ی آب درمانی بهتر شده اند. براساس این گزارش ورزش آب درمانی یکی از مفیدترین درمانها برای بیماران مبتلا به کمردرد می باشد (آریوشی، 1991). این تحقیق به مطالعه ی اثرات آب درمانی روی بیماران مرد مبتلا به کمردرد پرداخته است. محقق در این تحقیق درصدد است با ارائه ی یک برنامه ی منتخب آب درمانی برای بیماران مبتلا به کمردرد میزان اثربخشی این برنامه را بررسی نماید.
1-3 ضرورت و اهمیت تحقیق
گسترش شهرنشینی و صنعتی شدن جوامع بشری و استفاده از ماشین به جای نیروی عضلانی، منجر به کاهش حرکت در انسان شده است. در اثر فقر حرکتی و کاهش تحرک، از میزان دامنه ی حرکتی مفاصل مختلف بدن کاسته شده و با کاهش انعطاف پذیری و ضعف عضلانی، افراد با کاهش قدرت و استقامت مواجه خواهند شد. مجموعه ی این عوامل باعث شروع ناراحتی ها و بروز انواع دردها در بخشهای مختلف بدن خواهند شد که باید به دنبال یک روش درمانی کم هزینه و درمانی که بتواند فرد را به زندگی روزانه برگرداند بود و آب درمانی یکی از روشهای درمانی است که این خواسته را تأمین می کند. آب درمانی و ارزشهای درمانی آن با چنان سرعتی در جوامع پزشکی و ورزشی جا باز کرده که این روش مورد استقبال بیماران و دردمندان قرار گرفته و سال به سال روشهای کامل تر و تمرینات جامع تری برای آن ابداع می گردد. همچنین مجامع علمی و کنکره های پزشکی متعددی در سراسر جهان برای معرفی و بسط آب درمانی تشکیل می شود و افراد علاقه مند و متخصص از اقصی نقاط جهان در آن شرکت می کنند. اگرچه مردم از دوران باستان به خواص شفابخش آب اعتقاد داشته اند، ولی استفاده ی عملی آن را در قالب آب درمانی از قرن هیجدهم می توان مشاهده نمود. از آن زمان تاکنون هر روز به ارزش درمانی و ورزشی آب افزوده گردیده و در کشور ما مردم زیادی هستند که هنوز به استخرهای شنا نمی روند و یا شنا نمی دانند و بعلت عدم آگاهی از تأثیرات آب درمانی از آن استفاده نمی کنند و این در حالی است که پزشکان بخوبی از اثرات مفید و مؤثر آب با اطلاع هستند و در مواردی که مشاهده می کنند به بیماران خود توصیه استفاده از آب و استخرهای شنا را می نمایند. آب درمانی دیدگاه تازه ای نسبت به درمان در آب است، چرا که استقلال بیشتری به بیماران می دهد، وقت کمتری را می گیرد و استفاده از استخر را به حداکثر می رساند. برنامه های آب درمانی برای همه سنین مقدور می باشد و اثربخشی و نوع برنامه های درمانی در آب، شدت و مدت اجرای آنها برای همه ی آنها متنوع است. آب درمانی و تمرین درمانی در آب نسبت به برنامه های سنتی مقرون به صرفه است، لذا با توجه به تأثیر بالای آب درمانی و به دلیل خواص و ویژگیهای آب و همچنین به دلیل اینکه تحقیقات کمی در کشور ما در این زمینه صورت گرفته است ضرورت و اهمیت انجام اینگونه تحقیقات احساس می شود.
1-4 اهداف تحقیق:
1-4-1- هدف کلی:
بررسی تأثیر آب درمانی به مدت 6 هفته در ورزشکاران مبتدی مرد مبتلا به کمردرد
1-4-2- اهداف اختصاصی:
بررسی تأثیر آب درمانی بر روی انعطاف پذیری ستون فقرات به مدت 6 هفته در ورزشکاران مبتدی مرد مبتلا به کمردرد
بررسی تأثیر آب درمانی بر روی انعطاف پذیری عضله ی ایلیوپسواس به مدت 6 هفته در ورزشکاران مبتدی مرد مبتلا به کمردرد
بررسی تأثیر آب درمانی بر روی انعطاف پذیری عضله ی همسترینگ به مدت 6 هفته در ورزشکارانمبتدی مرد مبتلا به کمردرد
بررسی تأثیر آب درمانی بر روی درد به مدت 6 هفته در ورزشکاران مرد مبتلا به کمردرد در ورزشکاران مبتدی مرد مبتلا به کمردرد
1-5 فرضیه های تحقیق:
1- یک برنامه منتخب آب درمانی سه جلسه در هفته بر روی انعطاف پذیری ستون فقرات مرد مبتلا به کمردرد تأثیر ندارد.
2- یک برنامه منتخب آب درمانی سه جلسه در هفته بر روی انعطاف پذیری عضله ایلیوپسواس مرد مبتلا به کمردرد تأثیر ندارد.
3- یک برنامه منتخب آب درمانی سه جلسه در هفته بر روی انعطاف پذیری عضله همسترینگ مرد مبتلا به کمردرد تأثیر ندارد.
یک برنامه منتخب آب درمانی سه جلسه در هفته بر روی درد در ورزشکاران مبتلا به کمردرد تأثیر ندارد.
1-6 محدودیت های تحقیق:
محدودیت های قابل کنترل:
آزمودنیها از بین ورزشکارانی که مبتلا به کمردرد بوده و با معیارهای نمونه گیری همخوانی داشتند انتخاب شدند.
دمای محیط و دمای آب که توسط محقق و مسئول استخر کنترل گردید.
سن و جنس آزمودنی ها.
محدودیت های غیرقابل کنترل:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

میزان خواب، تغذیه و استراحت آزمودنی ها که با توجه به سفارش های لازم از کنترل محقق خارج بود.
انگیزه و شرایط روحی و روانی آزمودنی ها.
تفاوت های فردی آزمودنی ها.
1-7 تعریف مفاهیم و واژه های تحقیق:
1-7-1- کمردرد:
هرگونه دردی که در ناحیه کمر بوده و با انتشار یا بدون انتشار به اندام تحتانی باشد و ناشی از اختلال عملکرد عناصر قطعه حرکت9، که شامل دو مفصل (فاسیت10 و مفصل بین مهره ای) و اتصالات لیگامانی کپسول و عضلات است را تحت عنوان کمردرد می نامند.
تعریف عملیاتی کمردرد:
در این تحقیق افرادی به عنوان بینار با کمردرد در نظر گرفته شده اند که علت کمردرد آنها هیچگونه بیماری روماتیسمی، سیستمیک، ضربه و شکستگی ناحیه ستون فقرات نباشد.
1-7-2- آب درمانی:
تعریف نظری آب درمانی: یک پروسه درمانی11 فعال است که کمک به بهبود عملکرد از طریق بکارگیری تمرینات آب درمانی می باشد. این مراحل احتیاج به مراقبت مداوم یک آب درمانگر برای آموزش تمرینات درمانی آبی می باشد.
تعریف عملیاتی آب درمانی:
معادل درمان آبی12، استخر درمانی13، درمان با آب14 و در خارج از آمریکا آب درمانی15 می باشد.
1-7-3- تعریف درد:
تعریف نظری درد: عبارت است از تجربه ی حسی و عاطفی ناخوشایند که می تواند قبل از ایجاد آسیب بافت یا توأم با آن ایجاد شود (تولدر و همکاران، 2000).
تعریف عملیاتی درد:
شدت درد موجی است در ناحیه کمرو اندام تحتانی که با استفاده از معیار سنجش خطی بصری16 سنجیده می شود. شدت درد کمر و اندام تحتانی هرکدام در روز تست و بیشترین شدت کمردرد و اندام تحتانی در طول هفته قبل از تست از این طریق بررسی می گردد. همچنین درد بیمار در وضعیت های خم شدن تنه به جلو17، خم شدن به عقب18، خم شدن به راست و چپ19 و چرخیدن به راست و چپ20 در وضعیت ایستاده بررسی می شود (لارسن و همکاران، 1999).

1-7-4- انعطاف پذیری ستون فقرات ناحیه کمر:
تعریف نظری انعطاف پذیری:
انعطاف پذیری ستون فقرات ناحیه ی کمر، حداکثر دامنه حرکتی فعال ستون فقرات ناحیه کمر در جهات مختلف می باشد (دیویسن و همکاران، 2011).

تعریف عملیاتی انعطاف پذیری:
در این تحقیق انعطاف پذیری ستون فقرات ناحیه کمر شامل حداکثر دامنه ی حرکتی فعال در جهات خم شدن به جلو و خم شدن به عقب در وضعیت ایستاده می باشدکه با استفاده از روش تغییر یافته ی تست شوبر21، اندازه گیری می شود (مایر، 2004).
1-7-5- تعریف ناتوانی عملکردی:
تعریف نظری ناتوانی عملکردی:
براساس تعریف سازمان بهداشت جهانی (WHO) ناتوانی شامل هرگونه کاهش و نقصان در نتیجه ی یک اختلال در توانایی اجرا و انجام فعالیت ها در محدوده و الگویی است که برای فرد نرمال در نظر گرفته شده است (تولدر و همکاران، 2000).
تعریف عملیاتی ناتوانی عملکردی:
با توجه به اینکه بهترین راه اندازه گیری ناتوانی ناشی از کمردرد بر پایه ی ارزیابی فعالیت های روزمره22 فرد است، ارزیابی انجام شده در این تحقیق براساس آزمون مانیش23 می باشد (تولدر و همکاران، 2000).
1-7-6- آب درمانگر:
آب درمانی مختص یک تخصص خاص نیست. بسیاری از افراد که کد یا مجوز این کار را گرفته باشند میتوانند در این زمینه فعالیت کنند. آب درمانی یک رشته ی مستقل نیست و در بعضی کشورها گواهینامه هایی برای انجام تمرین آب درمانی به ماساژ درمانگرها، فیزیوتراپیست ها و معلمان و مربیان تربیت بدنی و کار درمانگران داده می شود.

فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه ی تحقیق
2-1- اصول فیزیکی آب و تمرین:
در زندگی ماشینی امروزی با پیشرفت تکنولوژی جوامع، حرکت و فعالیتهای بدنی جهت تأمین و حفظ سلامت جسمی و روانی افراد روزبه روز بیشتر احساس می گردد و بهترین نوع تمرینات آنهایی هستند که تمام سیستمهای ضروری و حیاتی بدن را به کار و فعالیت واداشته و تقویت می کنند. باید اذعان داشت که آب درمانی یکی از بهترین درمانهایی است که این خواسته را تأمین می نماید. آب درمانی بر قدرت شفابخشی آب دلالت دارد. قدمت استفاده از آب درمانی به 2400 سال پیش از میلاد بر می گردد (کارل، 2003). بسیاری از متخصصان آب درمانی دریافته اند که آب درمانی برخلاف دیگر عوامل دارویی، ویژگیهای چشمگیری دارد. کاربرد آب درمانی بعنوان یک ابزار درمانی را نخستین بار بقراط در بین سالهای 357 تا 450 پیش از میلاد توصیف کرد (بندر و همکاران، 2002).
برای استفاده بهینه از آب درمانی، آب درمانگر باید چگونگی اثر آب بر بدن و حرکت در آب را بداند، اگرچه اصول ریاضی قابل ملاحظه ای وجود دارد، اما ما در اینجا روی محاسبات ریاضی آن تأکید نمی کنیم. اما برای کسی که می خواهد در آب تمرین دهد، فهم کلی از مناسبات ورزشی در آب لازم و ضروری به نظر می رسد.
اگرچه آب و هوا هر دو جزء سیالات هستند، آنها دارای خواص متفاوت بوده و نقش جداگانه ای در حیطه ای توانبخشی ایفا می کنند. آب یک رسانای مایع است که می تواند زیر 320 فار نهایت (F) و 00 سانتیگراد (C) به حالت جامد درآید و بین 320F تا 2120F (00C تا 1000C) به حالت مایع باشد و بالای 2120F یا 1000C بصورت گاز درآید. از آنجا که خصوصیات مولکولی آن تغییر می یابد، خواص سیالی آن هم مطرح می شود.
آب درمانی می تواند برای افرادی که ناراحتی های استخوانی، عضلانی دارند بسیار مفید واقع شود. در تمام روشهای آب درمانی باید دو فاکتور مهم درنظر داشت، پاسخ فیزیولوژیکی بدن در حالت غوطه ور شدن در آب و خواص فیزیکی آن.
طرح برنامه ی آب درمانی باید درک درستی از این اصول داشته باشد، زیرا این اصول اثر خاصی بر روی هر تمرین دارند. برای مثال وقتی ما یک پایمان را ازروی زمین بلند می کنیم به ندرت مقاومت هوا را درنظر می گیریم و پذیرفته ایم که تمام مقاومت بر روی پای ما در اثر نیروی جاذبه ایجاد می گردد. در حالیکه، هنگام انجام این عمل در آب نیروی شناوری24 در جهت عکس نیروی جاذبه عمل می کند، بنابراین بخش اعظم مقاومت در برابر حرکت از مقاومت آب ناشی می شود نه ازوزن پا. با درنظرگرفتن خواص فیزیکی آب که دراین فصل مورد بحث قرار می گیرد، طراح برنامه ی تمرینی آب درمانی باید قادر به طراحی منطقی یک روش تمرینی بی خطر و مؤثر باشد.
2-1-1- چگالی نسبی (وزن مخصوص):
چگالی نسبی یکی از خواص ماده است که تعیین می کگند چه ماده ای شناور خواهد ماند. واژه های چگالی نسبی و وزن مخصوص مترادف هم هستند. چگالی نسبی یک ماده عبارت است از نسبت وزن آن ماده به وزن آب هم حجم آن. اگر این مقدار از یک بیشتر باشد آن ماده در آب فرو می رود و اگر کوچکتر از یک باشد شناور خواهد ماند و اگر مساوی با یک باشد آن ماده درست در زیر سطح آب شناور خواهد ماند.
وزن مخصوص همچنین میزان حجمی از ماده را که زیر آب شناور است نشان می دهد. چگالی نسبی بدن به ترکیبات آن بستگی دارد. وزن مخصوص چربی، استخوان و توده ی عضلانی بدون چربی به ترتیب 8/0، 25/1 تا 5/1 و 1 می باشد. در نتیجه افراد لاغر تمایل دارند در آب فرو روند و افراد چاق تمایل به شناور ماندن دارند (جیمز هی، 1993). وزن مخصوص یک فرد لاغر می تواند به زیادی 1/1 باشد و وزن مخصوص یک فرد چاق کمی بیشتر از 93/0 می باشد.از آنجا که وزن مخصوص افراد بطور متوسط کمتر از یک می باشد اغلب افراد در آب شناور می مانند (هریسن و دیویس، 1988).
2-1-2- شناوری:
اصل ارشیمدس می گوید: هنگامی که کل با بخشی از بدن در یک مایع فرو رود، نیرویی برابر با وزن مایع جابجا شده به سمت بالا به آن وارد می آورد بنابراین یک ماده با چگالی نسبی کمتر از یک شناور خواهد شد. برای اینکه وزن ماده کمتر از آب جابجا شده است (Hauglum A.P، 2001).
مرکز شناوری، مکانی است که نیروی شناوری روی بدن عمل می کند. در آب دو نیروی مخالف برهم عمل می کند. نیروی شناوری نیروی رو به بالا، و نیروی جاذبه نیروی رو به پایین می باشد. هرکدام از این نیروها یک مرکز تعادل دارند که هر وقت بدن شناور به تعادل می رسد مرکز شناوری و مرکز نیروی جاذبه در راستای هم قرار می گیرند. نیروی شناوری می تواند کمکی، حمایتی و یا مقاومتی باشد. این نیرو برای هر حرکتی که به طرف سطح آب باشد نیروی کمکی و برای هر حرکتی که به عمق آب باشد مقاومتی است. (برودی، 2001).
2-1-3- فشار هیدرواستاتیک:25
قانون پاسکال بیان می کند که اثر فشار سیال بر یک جسم که در آن فرو برده می شود در همه ی سطوح جسم به طور مساوی اعمال می گردد (شکل 2-1). فشار نسبت مستقیم هم با عمق و هم با میزان چگالی سیال دارد. فشار پایه 14/7 psi (فشار اتمسفریک) در سطح آب می باشد که با افزایش عمق آب 0/43psi به ازای هر فوت افزایش می یابد. در آب فشار مستقیماً نتیجه وزن خود آب و ناشی از تراکم وزن آب می باشد. آبی که در سطح است بر آبی که در زیر قرار دارد فشار وارد می کند به همین دلیل لایه های بالاتر به لایه های پایین تر فشار وارد می کنند. این نیرو که ناشی از وزن ستونی آب است فشار هیدرواستاتیک خوانده می شود (2000,Fritz.J , Schre3per. R.W) فشار هیدرواستاتیک با تمایل خون برای تجمع در قسمت های پایین تر بدن مقابله می کند که به کاهش تورم غیر ضروری کمک می کند. فشار هیدرواستاتیک همچنین به ثبات مفصل ناپایدار کمک می کند.

شکل2-1- فشار اعمال شده به بدن در داخل آب در حالیکه سر بیرون از آب است.
2-1-4- مقاومت سیال:
مقاومت در برابر حرکت در داخل یک سیال به علت اصطکاک بین مولکول های آن است که به عنوان ویسکوزیته26 شناخته می شود. وقتی این سیال مورد نظر هوا باشد مقاومت بسیار ناچیز بوده و معمولاً نادیده گرفته می شود. در حالیکه در آب چندین نیرو وجود دارد که ایفای نقش می کنند. ویسکوزیته بر شخصی یا جسمی که درداخل آب درحال حرکت است تأثیرمی گذارد و هنگامی که مولکول های آب به سطح آن جسم برخورد می کنند به عنوان نیروی مقاوم عمل میکند. پیوستگی27 نیروی کشش بین مولکول های مجاور یک نوع ماده ی یکسان می باشد. نیروی چسبندگی28 ، نیروی کششی بین مولکول های مجاور انواع مواد مختلف می باشد. کشش سطحی29 ، نیروی کششی بین مولکول های سطح یک سیال است. اگر بدن کاملاً در زیر آب حرکت کند به عنوان یک فاکتور درنظر گرفته نمی شود اما هنگامی که با سطح آب برخورد کند یک فاکتور مهم به حساب می آید.
وقتی دمای آب افزایش می یابد ویسکوزیته آن کاهش می یابد، زیرا مولکول های آن از هم دور می شوند. این برای عضلات کوچک ضعیف و مفید است. به هرحال ویسکوزیته بعنوان عامل مقاوم در برابر حرکت عمل می کند، زیرا مولکولهای یک سیال تمایل به چسبیدن به سطح جسم در حال حرکت در داخل آب دارند. این نیروی مقاومت تحت عنوان کندساز30 شناخته می شود و باید در طول پیشرفت دریک برنامه تمرین آب درمانی در نظر گرفته شود.
2-1-5- کشش:
کشش مقاومت بدن درحال حرکت در داخل سیال می باشد. سه نوع کشش وجود دارد؛ کشش شکلی، کشش موجی و کشش اصطکاکی.
کشش شکلی، به اندازه و شکل جسم برمی گردد، هرچه جسم کوچکتر و دارای شکل نوک تیز یا گردتری باشد، کشش آن نیز کمتر است، هرچه شکل آن بزرگتر باشد و دارای شکل نامنظم تر باشد مقاومت آن هم بیشتر است (Hauglum A.P، 2001).
به کشش ایجاد شده در اثر بوجود آمدن جریان اطراف جسم، کشش موج می گویند. هرچه سرعت یک جسم بیشتر باشد، کشش موج بیشتر است. ورزش در آب های آرام نسبت به آب های پرجریان یا متلاطم مقاومت کمتری ایجاد می کند. با حرکت در داخل آب هنگام ورزش کشش موج بیشتر می شود. برای مثال راه رفتن در داخل آب، مقاومتی حدود 5 تا 6 برابر بزرگتر از مقاومت داخل هوا ایجاد می گردد. همینطور دویدن در داخل آب مقاومتی حدود 40 برابر مقاومت داخل هوا ایجاد می کند (مک واترز، 1988).
کشش اصطکاکی، نتیجه اختلاف سطح است. این عامل در ورزش درمانی خیلی مؤثر نیست اما عامل مهمی برای شناگران مسابقات است. امروزه برای کاهش این کشش موها را تراشیده و مایوهای کاملاً صیقلی می پوشند (Hauglum A.P، 2001).
2-1-6- شکست یا انکسار:31
انکسار،شکست امواج نورانی به هنگام عبورآن از یک محیط به محیط دیگر با دانسیته ی متفاوت میباشد. شکل (2-2) نشان می دهد که چگونه یک اشعه هنگام خروج از آب (با دانسیته بالاتر) به هوا (با دانسیته پایین تر) انکسار می یابد.
به دلیل انکسار، آب کمتر از واقع به نظر می رسد. اندام های افراد در موقع تمرین کردن در آب بدقیافه32 دیده می شوند، قسمت هایی که در آب فرو برده می شوند به نظر می رسد که در سطح آب شکست می یابند. در نتیجه، ارزیابی وضعیت مفصل و آموزش وضعیت گیری بسیار مشکل خواهد بود. اغلب درمانگرها ترجیح می دهند که کنار ستخر بایستند و از آنجا تمرینات را نشان دهند با وجود این اگر بیمار در وضعیت ایستاده باشد، باید همیشه بر وضعیت صحیح تأکید شود (آندرئا بیتس، نرم هنسن، 2001).

شکل 2-2- انکسار نور سبب می شود که امواج منعکس شده از کف واقعی استخر (A)
به طور کاذب بالاتر به چشم آیند (B)

2-1-7- اثرات نیروی شناوری بر تحمل وزن:
در روی زمین مرکز جاذبه ی بدن درست جلوی ساکروم قرار دارد (در سطح S2) و در آب مرکز جاذبه در سطح ریه ها متمرکز است. درجه ی تحمل وزن نسبی با تغییر عمق استخر تغییر می کند (شکل 2-3).

شکل 2-3- درصدی از وزن بدن که در آبهایی با عمق های مختلف توسط اندام های تحتانی تحمل می شود،A: گردن (C7) B: قفسه سینه (گزیفوئید استرتوم) و C: لگن (خار فوقانی قدامی ایلیاک)
یکی از مزیتهای اصلی آب درمانی، کاهش تحمل نیروی وزن در آب است. بیمارانی که درآب تمرین می کنند احساس سبکی مرده و در نتیجه به خاطر نیروی شناوری احساس وزن کمتری روی مفاصل می کنند. لذا با توجه به اینکه نیروی جاذبه و شناوری نیروهای خلاف هم در آب می باشند، هرچه بدن در آب بیشتر فرو رود وزن کمتری خواهد داشت. به دلیل اینکه مرکز نیروی جاذبه در خانم ها پایین تر است درصد تخمینی وزن بدن در عمق های مختلف بین خانم ها و آقایان متفاوت است. برای مثال وقتی زنان تا ناحیه گزیفوئید در آب فرو می روند زیر 28% وزنشان هستند در حالیکه مردان کمتر از 35% وزنشان را نشان می دهند (برادی و همکاران، 1998).
این درصدها اطلاعات مفیدی بخصوص در مراحل اولیه ی توانبخشی به ما می دهند. برای مثال بازیکن آسیب دیده که فقط می تواند تا 50% وزن بدنش را روی اندام تحتانی چپ تحمل کند باید در آبی تا عمق لگن فرو رود. اگر بخواهیم وزن بیشتری را تحمل کند باید در عمق کمتری فرو رود. تغییر در سرعت راه رفتن، تغییر در تحمل وزن را باعث می شود. عموماً هرچه فرد سریعتر در آب راه برود به منزله ی این است که درصد بیشتری در آب فرو رفته است (هریسون و همکاران، 1992).
2-1-8- گرمای ویژه ی آب:
یکی از خواص فیزیکی آب که اغلب نادیده گرفته می شود، گرمای ویژه ی آن است که عبارت است از مقدار انرژی لازم برای بالابردن دمای یک گرم آب به اندازه ی یک درجه سانتیگراد. گرمای ویژه ی آب چند هزار برابر هواست و اتلاف گرمای آن در یک دمای داده شده 25 برابر هواست. این گرما هم بوسیله ی هدایت33 (انتقال انرژی گرمایی از یک جسم به جسم سرد) و هم بوسیله ی جریان همرفتی34 یا انتقال (اتلاف گرما بوسیله ی حرکت گرما از آب به جسم مقابل آن حتی اگر آب و آن جسم هر دو دمای یکسانی داشته باشند) از دست می رود. اگر گرمای تلف شده بوسیله ی آب از گرمای تولید شده بوسیله ی عضلات بیشتر باشد بیمار احساس سرما می کند، در نتیجه هم دمای آب و هم دمای تلف شده بوسیله ی بدن در موقع تعیین یک دمای مطلوب جهت تمرین در آب باید مورد توجه قرار گیرد.
تمرینات شدید که در آب گرم انجام می گیرد، (910F یا 330C ) باعث افزایش دمای مرکزی بدن ( 1030F یا 39/40C ) و خستگی زودرس می شود. تمرینات شدید در آب سرد ( 650F یا 180C ) منجر به سقوط دمای مرکزی بدن ( 96/80F یا 360C ) و ناتوانی در منقبض کردن عضلات می شود.
دمای ایده آل برای تمرینات سنگین 82-88 0F ( 30-280C ) است. از آنجا که تمرینات درمانی مانند مواردی که در این تحقیق موردنظر می باشد، گرمای کمی در بدن تولید می کند لذا به نظر می رسد که دمای استخرهای درمان بین 95-910F ( 35-330C) حفظ گردد (آندرئابیتس، نرم هنسن، 2001).

2-1-9- فواید تمرین در آب گرم – اثرات فیزیولوژیکی:
تمرین در آب گرم یکی از مؤثرترین درمانها برای بسیاری از عوارض است. مطالعاتی که تاکنون صورت گرفته نشان می دهد دمای 950F یا 350C از نظر گرمایی خنثی بوده و دمای مرکزی بدن را تغییر نخواهد داد. هرگونه تغییر کوچک در دمای آب می تواند تغییرات زیادی را در سیستم گردش خون پدید آورد، خون به جای تجمع در اندامها در تمام بدن پخش می شود، این تغییر در گردش خون سبب افزایش بازگشت خون وریدی شده و این پایه و اساس تمام تغییرات فیزیولوژیک حاصله می باشد. در وضعیت ایستاده نسبت به وضعیت های خوابیده و نشسته بیشترین تغییرات فیزیولوژیکی رخ می دهد. اثرات فیزیولوژیکی حاصل از آب گرم در بیمار بستگی به وضعیت بیمار و عناصر دخیل در تغییر دمای بدن وی دارد. از عوامل و عناصر مهم در این وضعیت می توان درجه حرارت، مدت زمان دوره ی تمرین، نوع و شدت تمرین و وضعیت آسیب شناسی بیمار را نام برد.
درجه حرارت آب در صورتی می تواند باعث افزایش درجه ی دمای بدن شود، که از درجه حرارت طبیعی بدن بالاتر باشد. میزان افزایش دما بستگی به درصد فرورفتگی بدن در آب دارد. گرما از مناطقی از بدن که در زیر آب قرار دارند جذب شده و از طریق غدد تعریفی که در خارج از بدن قرار دارند دفع می شود. تغییر دما از یک بیمار به بیمار دیگر متفاوت است. اثرات و واکنش های فیزیولوژیکی حاصله از غوطه ور شدن در آب گرم بسیار شبیه به حرارت های موضعی است. با این تفاوت که تمرکز کمتری دارند.
خصوصیات فیزیولوژیکی آب و گرما با هم تأثیر فراوانی بر سیستم های مختلف بدن خواهند گذاشت. برخی از مزایای آب گرم در تمرین درمانی داخل آب باید برای درمان مؤثرتر بیماران مدنظر قرار گیرد که به تفصیل به این مزایا خواهیم پرداخت.
2-1-9-1- پیشبرد شل شدن عضلانی:
واکنش های شل کردن35 به میزان راحتی بیمار در آب بستگی دارد. گرمای استخر باعث کاهش تنش عضلانی شده و در جلوگیری از کاهش دامنه ی حرکتی36 بیمار بسیار مفید است. هرچه آب گرمتر باشد اثرات آن بیشتر است. چون آرام سازی را تسهیل می کند و بافت همبند را برای کشش آماده می نماید (آندرئابیتس، نرم هنسن، 2001).
2-1-9-2- کاهش میزان حساسیت به درد:
آب گرم به بیمارانی که درد دارند کمک می کند که شل شوند و احساس راحتی بیشتری داشته باشند. شناوری درست برخلاف جاذبه عمل کرده و باعث سبک شدن بیمار و کاهش نیروهای فشاری بر مفاصل می شوند. آب باعث حفظ اعضای صدمه دیده می شود و بیمار قادر است وضعیت راحتی را به خود بگیرد بطوریکه باعث افزایش درد نشود، در نتیجه باعث شکسته شدن سیکل درد می شود (شکل 2-4).

شکل 2-4- شناور شدن در آب گرم چرخه ی درد را مختل کرده و نقص عملکرد مفصل را که بعلت اختلال حرکت ایجاد شده است برطرف می کند.
اثرات تحریکی آب گرم سبب کاهش گرفتگی عضلات می شود و نیاز به آتل بندی عضله را کاهش می دهد. آب گرم با بمباران سیستم عصبی موجب منحرف شدن توجه بیمار نسبت به درد می شود، به اینصورت که بمباران تحریکات حسی از طریق فیبرهای عصبی قطورتر، سریع تر و با رسانایی بالاتر نسبت به فیبرهای درد منتقل شده و با انتقال درد رقابت می کند، در نتیجه حس درد بیمار بلوکه می شود این کاهش درد شاید مهمترین برتری آب درمانی باشد.

2-1-9-3- کاهش اسپاسم عضلانی:
قسمتهایی از بدن که در آب با درجه ی بیشتر از 950F ( 350C) قرار گیرد، تحت تأثیر دمای آب واقع شده و حرارت بدن را بالا می برد. این افزایش حرارت باعث کاهش تون عضلاتی غیرطبیعی و اسپاستیسیتی می گردد.
2-1-9-4- افزایش دامنه ی حرکت مفصل:
خواص فیزیکی و گرمای آب نقش بسیار مهمی را در بهبود یا حفظ دامنه ی حرکتی مفصل ایجاد می کند. خاصیت شناوری آب باعث کاهش نیروهای فشارنده بر مفاصل دردناک شده و این امر به حرکت مفصل کمک می کند. همچنین آب با اثر حمایتی خود، نیاز به آتل گرفتن یا گاردینگ را کاهش می دهد. حرکت در آب آسانتر بوده و درد کمتری را به دنبال دارد. گرمای آب باعث کاهش اسپاستیسیتی، افزایش شل شدن و آماده سازی بافت های همبند برای انجام تمرینات کششی می شود.
2-1-9-5- افزایش قدرت و استقامت عضلانی در عضلات ضعیف:
میزان مقاومت آب در برابر حرکت نسبت به هوا بیشتر است. با وجود این مفصل می تواند به راحتی حرکت کند. اعضای فرو رفته در آب با مقاومت در تمامی جهات روبرو هستند و این مستلزم صرف انرژی بیشتری در آب است. در آب حرکات یکپارچگی بیشتری داشته و درجه بندی آنها با استفاده از اصول شناوری و حرکات فعال بدون درد آسانتر است. اثرات تحریکی آب سبب می شود تا بیمار آگاهی بیشتری نسبت به حرکات خود داشته باشد.
2-1-9-6- بهبود عضلات تنفسی:
چنانچه بیمار تا حد سینه در آب فرو رود فشارهای هیدرواستاتیک آب به دیواره ی قفسه ی سینه و شکم به هنگام تنفس افزایش می یابد. آب در مقابل عمل دم مقاومت می کند و این اثر در بیمارانی که از ظرفیت حیاتی کمی (زیر ml1500) برخوردارند. در افراد پیر و در بیماران قلبی آشکارتر است. اسپاسم عضلات تنفسی با آب ولرم کاهش می یابد. فعالیتهایی که سبب افزایش تنفس می شوند، برای بیمارانی که مشکلات تنفسی دارند بسیار مفید است (برودی، 2001).
2-1-9-7- بهبود آگاهی از بدن، تعادل و ثبات تنه:
آب گرم آگاهی از حرکات بخشهای بدن را تحریک می کند و یک واسطه ی ایده آل برای بازآموزی عضلات است. بنا به خاصیت های حفاظتی آب، بیمارانی که تعادل کمی دارند با کند شدن حرکات، زمان کافی برای ایجاد واکنش نسبت به عدم تعادل پیدا می کند.
2-1-9-8- بهبود روحیه ی اعتماد به نفس بیمار:
برای بیمارانی که درد دارند و هنوز نمی توانند بر روی زمین تمرین کنند آب مکان بسیار مناسبی برای حرکت و شل شدن را فراهم می آورد. آسانی حرکت در آب این اجازه را به بیمار می دهد تا به پیشرفت های بیشتری نسبت به خشکی دست یابد و این امر اعتماد به نفس وی را افزایش می دهد. ترس از افتادن و صدمه ی مجدد نواحی آسیب دیده در آب بسیار کم است. تمرینات گروهی تعامل اجتماعی بیمار را تقویت نموده و انگیزه ی بیمار را جهت بهبود آسیب دیدگی در مراحل مختلف بهبودی، بالا می برد. اگرچه آب درمانی امتیازات بسیاری دارد. اما در خصوص درمان های ارتوپدی، ابن نوع خاص از درمان، هم مؤثر و هم لذت بخش است.
2-2- اصول مورد توجه و موارد منع آب درمانی:
2-2-1- تعیین موارد منع کاربرد آب درمانی:
– بیماری های ناشی از آب آلوده مثل وبا و اسهال
– تب بالای 0F ( 380C)
– سابقه ی مشکلات قلبی – عروقی و یا حمله های قلبی و فشار خون بالا
– بیماریهای کلیوی (بیمار مایع از دست داده را نمی تواند جبران کند)
– اختلالات گوارشی و بیماریهای دستگاه گوارش
– بیماریهای عفونی
– زخم های باز
– بیماری های پوستی مسری
– پارگی پرده ی گوش
– بی اختیاری در کنترل ادرار و مدفوع
– سابقه ی بیماری های عصبی و روانی
– فشارخون غیرطبیعی (کاهش و افزایش فشارخون)
– انجام پرتو درمانی (در سه ماهه ی اخیر)
– پایین بودن ظرفیت حیاتی ریه (ml 1500-900)
– اختلالات تشنجی کنترل نشده و صرع
– زخم های جراحی بهبود نیافته.
2-2-2- اصولی که در آب درمانی باید مورد توجه قرار بگیرد:
– آب درمانگر باید برنامه ی تمرینات آب درمانی قابل فهم و آسانی را برای بیماران تدوین کند.
– بیمار باید هدف هر تمرین و عضلات نواحی درگیر در تمرین را درک کرده باشد.
– بیمار نباید از آب بترسد.
– بیمار باید در سراسر زمان اجرای تمرین در وضعیت راحتی باقی بماند.
– همه حرکات در دامنه ی بدون درد و یا در حدود یک وضعیت خاص باید انجام شود.
– هر تمرین باید توسط مربی و با دقت انجام شود و سپس بوسیله ی بیمار تکرار گردد تا از صحت بیومکانیکی آن اطمینان حاصل شود.
بهتر است تمرینات اندام تحتانی در کناره استخر شرح داده شود زیرا انکسار نور دید را مختل می کند. برای انجام تمریناتی که سر بیرون از آب است باید مطمئن شد که بیمار تنفس را به خاطر داشته باشد زیرا نگه داشتن تنفس باعث ایجاد تنش و مهار شل شدن عضلانی مفید در آب می گردد.
بیمارانی که از فشار خون بالا یا پایین رنج می برند باید در فواصل کوتاه زمانی مورد درمان در آب قرار بگیرند و مرتب به آنها استراحت داده شود و به آنها یادآور شود که در صورت بروز سرگیجه یا حالت غیرعادی دیگر به درمانگر اطلاع دهند.
2-3 تجهیزات تمرینی:
تجهیزات تمرینی در آب شامل وسایل حمایتی، کمکی و مقاومتی است. تجهیزات حمایتی برای نگهداری تنه در حالت ایستاده، طاق باز و یا دمر بکار می رود. درمانگر می تواند انواع این تجهیزات را برای وضعیت دادن بی خطر و راحت بیمار مورد استفاده قرار دهد. تجهیزات کمکی شامل شناور کننده37 می باشد، که به طریقی به حرکت کمک می کند، اگر تحرک مفصل منظور اصلی باشد درمانگر می تواند از وسایل کمکی افزاینده ی دامنه ی حرکت مفصلی استفاده کند (Houglum M.A، 2001).
2-3-1- تیوپ های لاستیکی:
تیوپ های لاستیکی حلقوی شکل که با ضخامت و قطرهای مختلف در دسترس می باشند و وسایل حمایتی برای کمک به شناور شدن و افزایش راحتی و ایمنی در آب هستند. بیمار ممکن است با استفاده از یک تیوپ لاستیکی در حالت عمودی، طاق باز یا دمر حمایت شود.
2-3-2- کمربند شنای آب عمیق:
کمربند بلندی است که دارای رکاب و سگک قابل تنظیم می باشد. کمربند شنا یک وسیله ی حمایتی در آب عمیق است که به دور کمر بسته می شود و می توان از آن برای افزایش نیروی شناوری استفاده کرد.
2-3-3- دمبل های تمرینی در آب :
میله های قوی هستند که از کلریدپلی ونیل38 ساخته شده اند و هر انتهای آن با کلاهک های کف سلولی39 بسته شده اند. وسیله ی شناوری است که مقاومت برخلاف نیروی شناوری ایجاد می کند.
2-3-4- تخته های شناوری:40
تخته ای است که از استات اتیلن ونیل با تراکم زیاد ساخته شده است و پهن و مسطح می باشد اگرچه، ممکن است اشکال و اندازه های مختلف داشته باشد، اما بیشتر به شکل مربع مستطیل است. یک وسیله ی شناورکننده برای حمایت بدن در حالت دمر با دستهای کشیده است و هنگامی که زیر آب نگه داشته می شود، مقاومت زیادی در طی راه رفتن و تمرین ایجاد می کند.
2-3-5- عصا:41
عصای مورد استفاده از جنس پلاستیک توخالی است که تقریباً 2 فوت (61 cm) طول دارد و هر دو انتهای آن باز است.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید